Żarówki H4 - Ranking i Opinie

Żarówki H4 to standardowe oświetlenie przednie nieco starszych pojazdów. Montowane są zarówno w światłach mijania (tzw. krótkich), jak i drogowych (tzw. długich). Mają prostą konstrukcję z dwoma żarnikami, są tanie, mają nie najgorszą żywotność i mogą nieźle oświetlić drogę, jeśli się je odpowiednio dobierze.


Ranking TOP 20

Lp.ZdjęcieNazwaCenaOpinieProducentTypLiniaNapięcieTrzonekTemperatura barwowaOdcieńZastosowanie
1 Philips H4 12V 60/55W P43t-38 LongLife EcoVision Philips H4 12V 60/55W P43t-38 LongLife EcoVision
1 opinia
PhilipsH4LongLife EcoVision12VP43tn/an/an/a
2 Philips H4 12V 60/55W P43t-38 Vision Philips H4 12V 60/55W P43t-38 Vision
1 opinia
PhilipsH4n/a12VP43t3200 KNeutralny białyn/a
3 OSRAM H4 12V 100/90W P43T SUPER BRIGHT PREMIUM OSRAM H4 12V 100/90W P43T SUPER BRIGHT PREMIUM
1 opinia
OsramH4Super Bright Premium12VP43tn/an/an/a
4 Philips H4 12V 60/55W P43t-38 X-tremeVision +130 Philips H4 12V 60/55W P43t-38 X-tremeVision +130
4 opinie
PhilipsH4X-treme Vision12VP43tn/an/adrogowe / mijania
5 OSRAM Żarówki halogenowe h4 12v 60/55w p43t night breaker 200 /2 szt. AP_222646 OSRAM Żarówki halogenowe h4 12v 60/55w p43t night breaker 200 /2 szt. AP_222646
1 opinia
OsramH4n/a12Vn/an/an/adrogowe / mijania
6 Vision H4 12V 60/55W Arctic White 4300K +90% 2 szt T34-1442 Vision H4 12V 60/55W Arctic White 4300K +90% 2 szt T34-1442
1 opinia
VisionH4n/a12Vn/a4300Kbiały zimnyn/a
7 Bosch H4 Gigalight Plus +120% 1 987 301 106 Bosch H4 Gigalight Plus +120% 1 987 301 106
1 opinia
BoschH4n/an/an/an/an/an/a
8 OSRAM Żarówki halogenowe h4 12v 60/55w p43t night breaker 200 2 szt. AMI-O-64193NB200-HCB OSRAM Żarówki halogenowe h4 12v 60/55w p43t night breaker 200 2 szt. AMI-O-64193NB200-HCB
1 opinia
OsramH4n/a12Vn/an/an/adrogowe / mijania
9 Carmotion Zestaw zastępczych żarówek samochodowych H4 Carmotion 86993 Carmotion Zestaw zastępczych żarówek samochodowych H4 Carmotion 86993
1 opinia
VisionH4n/an/an/an/an/an/a
10 Osram H4 Night Breaker Laser + 150% | Box 64193NL Osram H4 Night Breaker Laser + 150% | Box 64193NL
1 opinia
OsramH4Night Breaker Lasern/an/an/an/an/a
11 Osram Żarówki halogenowe Osram Cool Blue Boost H4 12V 100/90W barwa 5000K +50% więcej światła) 2 szt B33-5260 Osram Żarówki halogenowe Osram Cool Blue Boost H4 12V 100/90W barwa 5000K +50% więcej światła) 2 szt B33-5260
1 opinia
OsramH4n/a12Vn/an/an/an/a
12 Tungsram H4 24V 75/70W P43t-38 Tungsram H4 24V 75/70W P43t-38
1 opinia
TungsramH4n/a24VP43tn/an/an/a
13 AMiO Żarówki samochodowe led bf series amio h4 AMI-02241 AMiO Żarówki samochodowe led bf series amio h4 AMI-02241
1 opinia
AMiOH4n/an/an/an/an/adrogowe / mijania
14 Żarówka halogenowa H4 P43T 12V 60/55W X23-2891 Żarówka halogenowa H4 P43T 12V 60/55W X23-2891
1 opinia
VisionH4n/a12VP43tn/an/an/a
15 Unitec żarówka H4 dwupak Unitec żarówka H4 dwupak
1 opinia
UnitecH4n/an/an/an/an/an/a
16 Einparts Żarówki halogenowe H4 12V 60/55W EinParts +50% Extreme Light Xenon Effect 2 szt F46-5024 Einparts Żarówki halogenowe H4 12V 60/55W EinParts +50% Extreme Light Xenon Effect 2 szt F46-5024
1 opinia
H4n/an/an/an/an/an/a
17 OSRAM BX8,4d 12V 1,2W H4 2351MFX6marki 4008321096852 0002-00001-36562 OSRAM BX8,4d 12V 1,2W H4 2351MFX6marki 4008321096852 0002-00001-36562
1 opinia
OsramH4n/a12Vn/an/an/an/a
18 Philips Żarówka 12V H4 6055W P43T-38 WHITEVISION ULTRA OPK 2 SZT Philips Żarówka 12V H4 6055W P43T-38 WHITEVISION ULTRA OPK 2 SZT
1 opinia
PhilipsH4WhiteVision12VP43tn/an/an/a
19 OSRAM Night Breaker SILVER H4 12V 60/55W DUO 64193NBS-HCB OSRAM Night Breaker SILVER H4 12V 60/55W DUO 64193NBS-HCB
1 opinia
OsramH4n/a12Vn/an/an/adrogowe / mijania
20 CARLAMP Żarówka H4 24V 70/75W CARLAMP Żarówka H4 24V 70/75W
1 opinia
CARLAMPH4n/a24Vn/an/an/adrogowe / mijania

Najlepsze produkty: Żarówki H4

1) Philips H4 12V 60/55W P43t-38 LongLife EcoVision

Philips H4 12V 60/55W P43t-38 LongLife EcoVision

Żarówka halogenowa H4 LongLife EcoVision marki Philips. Świetne rozwiązanie dla osób posiadających światła o utrudnionej dostępności oraz zmęczonych ciągłymi postojami w celu wymiany żarówek. Ich okres eksploatacji został wydłużony aż 4-krotnie, nie wymagają wymiany przez nawet 100 000km. Oznacza to oszczędność czasu oraz zmniejszenie kosztów eksploatacji samochodu. Dodatkowo produkty LongLife EcoVision są przyjazne dla środowiska, gdyż przy ich stosowaniu powstaje znacznie mniej odpadów. Zal...


Dane techniczne:

TypH4
LiniaLongLife EcoVision
Napięcie12V
TrzonekP43t

Gdzie kupić:

SklepNazwaCena
Empik.com

Żarówki PHILIPS H4 LongLife EcoVision (2 sztuki)
galonoleje.pl

PHILIPS LongLife EcoVision H4 - 12V-60/55W - 2szt. - plastikowe opakowanie
carrefour.pl

PHILIPS Żarówka halogenowa LongLife EcoVision 2 szt.
erli.pl

Żarówka H4 12v/60/55w P43t-38 Longlife Ecovision 2


2) Philips H4 12V 60/55W P43t-38 Vision

Philips H4 12V 60/55W P43t-38 Vision

Halogenowe żarówki samochodowe H4 Vision marki Philips. Przeznaczone do reflektorów głównych samochodu, produkują o 30% więcej światła niż zwykłe żarówki halogenowe. Emitowana wiązka jest nawet o 10m dłuższa, dzięki czemu kierowca widzi lepiej i jest widziany przez pozostałych uczestników ruchu. Optymalne oświetlenie to podstawa bezpieczeństwa na drodze. Produkty Philips oferują jakość pierwszego montażu w przystępnej cenie i są najczęściej wybierane przez producentów pojazdów na świecie. Zal...


Dane techniczne:

TypH4
Napięcie12V
Temperatura barwowa3200 K
OdcieńNeutralny biały
TrzonekP43t

Gdzie kupić:

SklepNazwaCena
HURT.COM.PL

Ilość opinii:  823
Philips H4 Vision +30% światła
Zakupy Auchan

Philips - Żarówka H4 Vision
Empik.com

Philips Żarówka H4 Vision 60/55W +30% więcej
carrefour.pl

PHILIPS Żarówka halogenowa H4 Vision 12342PRB1


3) OSRAM H4 12V 100/90W P43T SUPER BRIGHT PREMIUM

OSRAM H4 12V 100/90W P43T SUPER BRIGHT PREMIUM
Żarówka samochodowa

Możliwości zastosowania: ratownictwo medyczne, budownictwo, transport, rolnictwo i leśnictwo
Dla fanów sportów motorowych

W leśnictwie, rolnictwie lub na budowie wymagane są wyjątkowo wytrzymałe żarówki samochodowe, które sprawdzą się również na wyboistym terenie. Żarówki halogenowe wysokiej mocy do reflektorów firmy OSRAM, doskonale sprawdzają się na otwartej przestrzeni.

Dane techniczne: Kolor światła (samochód): Biały naturalny $71 Moc (lampy samochodowe): 90 W $72 N...

Dane techniczne:

TypH4
LiniaSuper Bright Premium
Napięcie12V
TrzonekP43t

Gdzie kupić:

SklepNazwaCena
Empik.com

Żarówka Osram Off-Road Super H4 12V 100/90W
erli.pl

Ams-osram 62204sbp Zarowka H4 12v 100/90w P43t


Najtańsze produkty: Żarówki H4

1) Philips H4 12V 60/55W P43t-38 Vision

Philips H4 12V 60/55W P43t-38 Vision

Halogenowe żarówki samochodowe H4 Vision marki Philips. Przeznaczone do reflektorów głównych samochodu, produkują o 30% więcej światła niż zwykłe żarówki halogenowe. Emitowana wiązka jest nawet o 10m dłuższa, dzięki czemu kierowca widzi lepiej i jest widziany przez pozostałych uczestników ruchu. Optymalne oświetlenie to podstawa bezpieczeństwa na drodze. Produkty Philips oferują jakość pierwszego montażu w przystępnej cenie i są najczęściej wybierane przez producentów pojazdów na świecie. Zal...


Dane techniczne:

TypH4
Napięcie12V
Temperatura barwowa3200 K
OdcieńNeutralny biały
TrzonekP43t

Gdzie kupić:

SklepNazwaCena
HURT.COM.PL

Ilość opinii:  823
Philips H4 Vision +30% światła
Zakupy Auchan

Philips - Żarówka H4 Vision
Empik.com

Philips Żarówka H4 Vision 60/55W +30% więcej
carrefour.pl

PHILIPS Żarówka halogenowa H4 Vision 12342PRB1


2) CARLAMP Żarówka H4 24V 70/75W

CARLAMP Żarówka H4 24V 70/75W
Carlamp Żarówka H4 24V 70/75W Dane techniczne: Symbol: H4 Moc: 75/70W Trzonek: P45t Typ: Żarówka Halogenowa Kolor: Standard Kąt świecenia: 360 stopni Homologacja: E13 Napięcie pracy: 24V DC Certyfikat CE

Dane techniczne:

TypH4
Zastosowaniedrogowe / mijania
Napięcie24V

Gdzie kupić:

SklepNazwaCena
erli.pl

Żarówka Halogenowa 24v 75/70w H4


3) Żarówka halogenowa H4 P43T 12V 60/55W X23-2891

Żarówka halogenowa H4 P43T 12V 60/55W X23-2891
Żarówka halogenowa Vision H4 12V 60/55W P43t E4

Dane techniczne:

TypH4
Napięcie12V
TrzonekP43t

Gdzie kupić:

SklepNazwaCena
Empik.com

Żarówka VISION H4 12V 60/55W P43t, 1 szt.


Porównanie TOP 3

Philips H4 12V 60/55W P43t-38 LongLife EcoVision Philips H4 12V 60/55W P43t-38 LongLife EcoVision Philips H4 12V 60/55W P43t-38 Vision Philips H4 12V 60/55W P43t-38 Vision OSRAM H4 12V 100/90W P43T SUPER BRIGHT PREMIUM OSRAM H4 12V 100/90W P43T SUPER BRIGHT PREMIUM
Cena
ProducentPhilipsPhilipsOsram
TypH4H4H4
LiniaLongLife EcoVisionn/aSuper Bright Premium
Napięcie12V12V12V
TrzonekP43tP43tP43t
Temperatura barwowan/a3200 Kn/a
Odcieńn/aNeutralny białyn/a

Podstawowe parametry dobrych żarówek H4

Żarówki H4, podobnie zresztą jak wszystkie inne źródła światła stosowane w samochodach, mają określone warunki homologacji, co znaczy, że muszą spełniać określone normy techniczne, żeby zostały dopuszczone do użytku. Stąd też można precyzyjnie określić, jakie parametry powinny cechować tego typu źródła światła:

  • moc znamionowa to 60 lub 55 W (przy mocy wejściowej odpowiednio 75 i 68 W;
  • strumień świetlny żarnika mijania to 1000 lm, a żarnika drogowego 1650 lm;
  • napięcie znamionowe wynosi 12, a pomiarowe – 13,2 V.

Tych parametrów oczywiście nie trzeba się uczyć, bo zasadniczo nie są one do niczego potrzebne poza jednym przypadkiem – chwilą, w której kierowca zastanawia się, jak dobrać najlepsze żarówki H4: żeby były tańsze, trwalsze i jaśniej świeciły.

Żarówki H4 LED – czy to rozwiązanie?

Żarówki H4 często są opisywane jako zbyt słabe – wielu kierowców skarży się, że nie oświetlają one drogi w sposób właściwy. Rozwiązaniem mają być żarówki LED-owe. Tutaj pojawia się wiele problemów:

  • w zasadzie żarówki LED nie są przystosowane do pracy z komputerami pokładowymi – aby te nie wskazywały błędu żarówki, konieczne jest użycie tzw. retrofitów z modułem sterującym, który imituje większe obciążenie;
  • większość dostępnych na rynku żarówek LED to produkty bardzo tanie i jakości proporcjonalnej do ceny – nie pozwalają na uzyskanie ani prawidłowego odcięcia, ani odpowiedniej mocy świetlnej;
  • teoretycznie można kupić prawdziwe zestawy żarówek LED znanych producentów, tutaj jednak problemem może być interpretacja polskich przepisów.

Żarówki H4 LED a przepisy

Polskie przepisy nie są w kwestii żarówek LEDowych tak jednoznaczne, jak można by było oczekiwać. Po pierwsze, źródło światła musi mieć wydaną ważną homologację. W przypadku żarówek H4 LED będzie to dotyczyło zestawów kosztujących około 300 złotych lub więcej – homologacja w tańszych to w najlepszym przypadku mrzonka, a najgorszym: podrobiony numer świadectwa certyfikacji. Nawet jednak montując homologowaną (certyfikat E) żarówkę LEDową, nie można mieć pewności, że to rozwiązanie nie zostanie zakwestionowane.

To dlatego, że interpretacja polskiego prawa oznacza, że jeśli w specyfikacji jest podane, że auto wyjechało z żarówką H4, to ma jeździć z żarówką H4. LED to nie żarówka – diody nie są żarówkami i tym samym nawet najlepsze retrofity to w polskich przepisach wciąż obszar nierozpoznany. Co prawda montując najlepszej jakości żarówki H4 LED raczej trudno będzie się narazić diagnoście, ale będzie to podstawa do zabrania dowodu, wystawienia mandatu na 500 złotych i skierowania auta na kontrolę techniczną (dlatego żarówki H4 warto mieć w bagażniku, żeby wymienić je na poboczu i przynajmniej chwilowo uniknąć problemu).

Ogólna zasada głosi, że jeśli auto miało oryginalnie żarówki, to powinno nadal żarówki mieć. A jeśli nie oświetlają one drogi prawidłowo, to można zadbać o polerkę reflektora albo założyć nową, dobrej jakości żarówkę tradycyjną.

Dobre żarówki H4 – które wybrać?

Wybór żarówek H4 jest w gruncie rzeczy stosunkowo prosty. Nie trzeba wcale sięgać po drogie LED-y z homologacją, żeby uzyskać ciekawy wygląd auta, a przede wszystkim doskonale oświetlić drogę (przy założeniu, że reflektor i odbłyśnik są w dobrym stanie, a mechanizm poziomowania działa tak, jak należy).

  • Naprawdę nie warto kupować żarówek supermarketowych za kilkanaście złotych. Nawet jeśli potrafią one zaskakiwać trwałością, to w ich przypadku stosunkowo szybko dochodzi do trwałego osłabienia mocy świetlnej. To ważna uwaga – każde żarówki, nawet najlepsze, a te gorsze po prostu bardzo szybko, zużywają się stopniowo i słabną z czasem.
  • Podstawowe żarówki H4 znanych marek to koszt około 20-30 złotych za sztukę. Będzie to rozwiązanie dobre dla osób jeżdżących głównie w dzień i pamiętających o tym, żeby regularnie wymieniać żarówki. Będą świeciły odpowiednio daleko, a snop będzie odcięty tak, jak powinien.
  • Aby zwiększyć jasność, można zdecydować się na zakup żarówek H4 oznaczonych jako 120%, 150% czy nawet 200%. Będą one miały silniejszy strumień światła, ale będą także bardziej się nagrzewały. To ma dwie ważne konsekwencje: żywotność samej żarówki ulegnie skróceniu, a poza tym odbłyśnik będzie szybciej matowiał. Dlatego to rozwiązanie dobre przede wszystkim w autach z zamontowanymi światłami do jazdy dziennej.
  • Barwa światła nie ma większego znaczenia, jeśli chodzi o widoczność – światło białe dość dobrze wydobywa kontury, ale też szybciej męczy oczy. Niektórzy producenci tak konstruują swoje żarówki, aby dawały one światło barwy zbliżonej do naturalnej, ale większość jest cieplejsza, tj. bardziej żółta.

Żarówki H4: białe, żółte czy xenon?

Producenci starają się w miarę technicznych możliwości udostępniać klientom dobre żarówki H4 z różnym kolorem światła. W praktyce jest to możliwe dzięki zmianie wykończenia kloszy tych źródeł światła.

  • Najpopularniejsze są klasyczne żółte żarówki H4 – tak naprawdę ich barwa jest w miarę neutralna, odrobinę cieplejsza od światła naturalnego. Dobrze sprawdzają się w każdych warunkach, ich światło nie męczy oczu, a pod względem estetycznym po prostu dobrze wyglądają w niemłodym już przecież samochodzie.
  • Dobre żarówki H4 białe światło mogą emitować dzięki nieco innej konstrukcji wewnętrznej. Nie będzie to jednak zimna biel, a raczej temperatura zbliżona do „neutralnej bieli”. Świecą dobrze, ale montuje się je przede wszystkim po to, żeby zmienić wygląd samochodu.
  • Żarówki H4 z efektem xenonu można łatwo poznać po niebieskim zabarwieniu wierzchołka klosza. Ma to dać wrażenie chłodnej barwy przy spojrzeniu w reflektor, ale nie wpływa drastycznie na temperaturę barwową. Dziś takie żarówki dostępne są przede wszystkim w niższym przedziale cenowym, a bledsze niebieskie wykończenie z subtelniejszym efektem przechodzi do segmentu wyżej i żarówek białych H4.

To dobry moment, żeby wspomnieć, iż kolor światła też nie jest obojętny w myśl przepisów. Jest to raczej martwy przepis, ale skrupulatny diagnosta zwróci na to uwagę – kolor świateł mijania i pozycyjnych powinien być taki sam, albo przynajmniej zbliżony. To znów rodzi pewien problem, bo białe pozycyjne to niemal wyłącznie LED-y, a prawo dla tego typu źródeł światła nie jest łaskawe. Owszem – to bardzo rzadko odkurzany przepis, ale z kronikarskiego obowiązku warto o nim przypomnieć.

Czy warto kupować droższe żarówki H4?

Czy dobre żarówki H4 muszą być drogie? Odpowiedź na to pytanie zależy od definicji „dobre” i „drogie”. Punktem wyjścia dla większości kierowców mogą być markowe żarówki H4 kosztujące 40-70 złotych za komplet. W ich przypadku można oszacować trwałość nawet na 500-600 godzin, czyli dość sporo. Biorąc pod uwagę, że w wielu poradnikach zaleca się regularną wymianę żarówek mniej więcej raz do roku, prawdopodobnie będzie to wystarczające.

Wszystkie żarówki mocniejsze, te, które są opisane np. jako 150%, będą dawały jaśniejszy snop światła. Zasięg natomiast pozostanie praktycznie taki sam, ponieważ nie zależy od strumienia świetlnego, tylko od regulacji reflektora. Z drugiej strony, w przypadku żarówek H4 +170% trwałość wyniesie już zwykle tylko około 300-400 godzin. To wyraźnie mniej, a żarówki tego typu mogą kosztować prawie 200 złotych za komplet. Poza tym generują mnóstwo ciepła, od którego matowieją odbłyśniki, co finalnie może przełożyć się na gorszy poziom oświetlenia.

Rozsądnym kompromisem wydają się jeszcze żarówki H4 +120%, które są nieco jaśniejsze od podstawowych, wciąż w miarę tanie (ok. 120 złotych za komplet), a ich trwałość wynosi ok. 500 godzin. W praktyce natomiast zdecydowanie bardziej, niż magiczne procenty na opakowaniu, liczą się jakość wykonania i precyzja zamknięcia żarówki. Stąd ogólne wskazanie, żeby trzymać się raczej lepszych żarówek H4 od bardziej znanych producentów.

Jak czytać oferty i reklamy żarówek?

Wymiana żarówek to wbrew pozorom całkiem ważny moment. Od tego, jakie źródła światła wybierze się w miejsce oryginalnej żarówki H4, zależy komfort jazdy i to, o ile schudnie portfel. Warto więc przyjrzeć się kilku istotnym zapisom, które pojawiają się w reklamie, a które mogą wprowadzać w błąd, jeśli nie ma się odpowiedniej wiedzy.

  • +120%, +150%: to nie znaczy, że światło będzie o jedną piątą albo o połowę jaśniejsze. A w zasadzie może to oznaczać, ale w tym przypadku postrzegana zależność nie zwiększa się liniowo, tylko logarytmicznie – takie żarówki będą miały dużo większą moc, a jasność wzrośnie mniej od niej. Mówiąc w skrócie: te oznaczenia mają wartość, jeśli porównuje się modele tego samego producenta, ponieważ nie są w żaden sposób standaryzowane. 120% jednego producenta może nie być wyraźnie słabsze niż 150% drugiego.
  • Homologacja przy żarówkach H4 LED: niektórzy sprzedawcy chwalą się, że ich żarówki LED mają homologację. Niekiedy faktycznie wysyłają nawet świadectwa homologacji. To prawda, ale nie zmienia to faktu, że w tym zakresie polskie przepisy pozostają nieprecyzyjne i nadal montaż takiego źródła światła może skutkować skierowaniem pojazdu na przegląd.
  • Żarówki H4 15000 lm, 19000 lm, 150000 lm: to po prostu brednie. Standardowa żarówka H4 w żarniku używanym w „długich” światłach ma 1650 lm. Żadna dostępna obecnie technologia nie pozwala na stworzenie żarówki H4 o tak niewyobrażalnym strumieniu, a nawet gdyby takie istniały, zasięg światła nie byłby większy, natomiast patrzenie w oświetlony nimi obszar byłoby niemożliwe. Górna granica, jaką można osiągnąć to poniżej 3000 lm, co i tak nie przekłada się wprost na jasność, ponieważ ta nie rośnie liniowo.
  • Żarówki H4 białe światło lub ksenon świecą jaśniej. Niekoniecznie. Ich strumień może być tak samo silny, jak żarówek klasycznie żółtawych, natomiast faktem jest, że zimniejsza biel lepiej wydobywa kontrasty, ale prawdą też jest, że przez to oczy męczą się dużo szybciej.
  • Najlepsze żarówki H4 kosztują ponad 200 złotych. Niekoniecznie. Spora część użytkowników z powodzeniem poradzi sobie z żarówkami H4 za 70 złotych za komplet, a nawet odrobinę tańszymi. Wystarczy wypoziomować reflektor, wypolerować go i zadbać o czystość odbłyśnika – da to więcej niż +x% w nazwie źródła światła.

Podsumowanie

O najlepszych żarówkach H4 można powiedzieć wiele, ale wystarczy tyle, że absolutnie nie kosztują one fortuny, w żadnym razie nie należy ich wymieniać na LED-owe retrofity, że nie ma potrzeby kupowania żarówki H4 z efektem ksenonu, choć to przynajmniej jest legalne. Dobrze dobrane i wymieniane od czasu do czasu żarówki H4 mogą naprawdę dobrze oświetlać drogę, a zamontowane w czystym reflektorze w niczym nie ustępują skutecznością nowoczesnemu oświetleniu LED-owemu, choć wyglądają zdecydowanie inaczej.

5 komentarzy

Dodaj komentarz / opinie

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *